De belastingschijf bepaalt hoeveel belasting je betaalt over je inkomen. Toch weten veel mensen niet precies hoe dit systeem werkt. Betaal je dan over al je inkomsten hetzelfde percentage? Nee, dat is niet zo. Nederland werkt met een gelaagd systeem waarbij je inkomen wordt opgesplitst in delen. Over elk deel betaal je een ander tarief. Dat klinkt ingewikkeld, maar als je het eenmaal begrijpt, zie je dat het eigenlijk logisch in elkaar zit.
Hoe het stelsel met inkomensschijven werkt
In Nederland betaal je inkomstenbelasting via twee schijven, ook wel tariefschijven genoemd. De eerste schijf geldt voor inkomens tot ongeveer 75.518 euro per jaar. Over dit deel betaal je in 2024 een tarief van 36,97 procent. Verdien je meer dan dat bedrag, dan valt het inkomen daarboven in de tweede schijf, waarvoor een tarief van 49,50 procent geldt. Belangrijk om te weten: je betaalt het hogere tarief alleen over het deel dat boven de grens uitkomt. Over de rest van je inkomen geldt gewoon het lagere tarief. Iemand die 90.000 euro verdient, betaalt dus niet over het hele bedrag het hoge percentage, maar alleen over het gedeelte boven de 75.518 euro.
Wat er verandert als je de AOW-leeftijd bereikt
Voor mensen die de AOW-leeftijd hebben bereikt, gelden andere tarieven. Zij betalen geen AOW-premie meer, waardoor hun belastingpercentage in de eerste schijf lager uitvalt. In 2024 betalen zij over het inkomen tot een bepaalde grens een tarief van ongeveer 19,07 procent, afhankelijk van hun geboortejaar. Wie vóór 1 januari 1946 geboren is, heeft een iets andere grens dan mensen die daarna geboren zijn. Dit verschil bestaat omdat de opbouw van de volksverzekeringen voor deze groep anders was geregeld. Gepensioneerden merken dit verschil direct in hun netto-uitkering of pensioeninkomen.
Heffingskortingen verlagen je belastingbedrag
Naast de tariefschijven spelen heffingskortingen een grote rol in wat je uiteindelijk betaalt. Een heffingskorting is een bedrag dat direct van je te betalen belasting afgaat. Iedereen in Nederland heeft recht op de algemene heffingskorting. Wie werkt, krijgt daar de arbeidskorting bij. Hoe hoger je inkomen, hoe lager de kortingen worden. Boven een bepaald inkomensniveau bouwen ze volledig af. Dit betekent dat mensen met een middeninkomen in de praktijk een lager effectief tarief betalen dan de tariefschijven op het eerste gezicht suggereren. Het is dus niet genoeg om alleen naar de schijftarieven te kijken als je wilt weten hoeveel belasting je echt betaalt.
Box 1, box 2 en box 3: inkomen heeft verschillende soorten
De tarieven die hierboven worden beschreven, gelden voor inkomen in box 1. Dat is het inkomen uit werk en woning, zoals je salaris, winst uit een bedrijf of je huurwaardeforfait. Maar de Belastingdienst onderscheidt meer soorten inkomen. Box 2 gaat over inkomen uit aanmerkelijk belang, zoals winst uit een eigen bv. Box 3 gaat over vermogen, zoals spaargeld en beleggingen. Elk van deze boxen heeft eigen regels en eigen tarieven. Voor de meeste mensen is box 1 het meest relevant, omdat het gewone arbeidsinkomen daarin valt. De belasting over je salaris wordt doorgaans al ingehouden door je werkgever via de loonheffing, zodat je bij de aangifte inkomstenbelasting soms nog een klein bedrag terugkrijgt of moet bijbetalen.
Veelgestelde vragen
Betaal ik het hoogste tarief over mijn hele inkomen als ik meer dan 75.518 euro verdien?
Nee, je betaalt het hoge tarief van 49,50 procent alleen over het deel van je inkomen dat boven de grens van 75.518 euro uitkomt. Over het deel eronder geldt het lagere tarief van 36,97 procent. Zo werkt het gelaagde stelsel in Nederland.
Waarom betalen gepensioneerden minder belasting dan mensen die nog werken?
Gepensioneerden die de AOW-leeftijd hebben bereikt, hoeven geen AOW-premie meer te betalen. Die premie zit verwerkt in het tarief van de eerste schijf voor werkenden. Daardoor is het percentage voor gepensioneerden in de eerste schijf een stuk lager.
Wat is het verschil tussen het tarief in de belastingschijf en het tarief dat je echt betaalt?
Het tarief in de tariefschijf is het wettelijke percentage over een deel van je inkomen. Wat je in werkelijkheid betaalt, kan lager uitvallen doordat heffingskortingen zoals de algemene heffingskorting en de arbeidskorting worden afgetrokken van je belastingbedrag. Het werkelijke percentage dat je over je totale inkomen betaalt, noem je het gemiddelde of effectieve tarief.
Hoe weet ik in welke schijf mijn inkomen valt?
Je kijkt daarvoor naar je totale belastbare inkomen in box 1 over een heel jaar. Valt dat onder de grens van 75.518 euro, dan valt al je inkomen in de eerste schijf. Verdien je meer, dan valt het deel boven die grens in de tweede schijf. De Belastingdienst past dit automatisch toe bij je aangifte of loonheffing.
